ANTOKOL: POSIADŁOŚĆ SAPIEHÓW I KOŚCIÓŁ JEZUSA ZBAWICIELA

            Pałac na Antokolu budowano  na zamówienie hetmana Kazimierza Jana Sapiehy  wg projektu Giovanniego  Batisty  Fredianiego w 1689-1692r. Przy dekoracji pałacu pracował Pietro Peretti i Michał Anioł Palonni. Pałac w ciągu stu lat należał do rodziny Sapiehów. W 1797 r. Franciszek Sapieha sprzedał pałac  Kossakowskim. Klika lat później kupił go Wojciech Pusłowski i w 1808 r. sprzedał dla miasta. Wileński gubernator Rimski-Korsakow urządził tu szpital wojskowy. Szpital wojskowy działał w pałacu Sapiehów, w klasztorze Trynitarzy i na terenie parku. W czasie wojen Napoleońskich tu znajdował się szpital żołnierzy francuskich.  Do naszych czasów zachowały się w niedużym stopniu dekoracje okien. W piwnicy i części parteru zachowały się sklepienia. Niedawno w pałacu odkryto resztki wspaniałego malowidła naściennego. Zniszczono pałac podczas rekonstrukcji w 1840 i 1928 r. Pałac również  bardzo ucierpiał w czasie radzieckim.

W 2010 r. pałac przejął Departament Dziedzictwa Kultury, który zdecydował o restauracji pałacu wg projektu Ewaldasa Purlisa. W grudniu 2011 r. przedstawiono plan i projekt   odbudowy zespołu barokowego. W 2012 r. zaczęła się odbudowa pałacu. Już odtworzono autentyczne barokowe  szczegóły, wykonano restauracje murów i inne prace zewnętrzne, uporządkowano dach i galerie.

          Park założono w końcu XVII w. Jest to najstarszy park i jeden z najjaskrawszych przykładów prawidłowego geometrycznego parku barokowego. Prosta szeroka aleja – podstawowa oś kompozycji – była skierowana na centrum pałacu i podkreślała znaczenie rezydencji Sapiehów. Park posiadał mnóstwo fontann, stawów, kwiatów i rzadkich roślin. Aleje parku prowadziły do symetrycznych polanek z fontannami,z dekoracyjnymi rzeźbami, altankami, pawilionami.  W pobliżu parku był las i zwierzyniec. Do naszych dni w parku zachowała się stara lipa.  Jej wiek określa się na 300-350 lat.

          Kościół Jezusa Zbawiciela zbudowany jest na planie ośmiobocznej rotundy z wysoką kopułą. Wyjątkowe było to, że w kopule umieszczono okna. Wykonano to po raz pierwszy. Czasza kopuły wzorowana na kopułach rzymskich kościołów wg architekty Berniniego. Bogata dekoracja całości  wnętrza świątyni  miała ukazywać wiernym fundamentalną zasadę katolicyzmu, że dzięki męce syna Bożego, można osiągnąć niebiańskie wybawienie. W 1693 r. na zaproszenie hetmana Wielkiego Księstwa Litewskiego i wojewody Wilna Kazimierza Jana Sapiehy do Wilna przybyli trynitarze. Byli to przedstawiciele hiszpańskiej gałęzi zakonu trynitarzy reformowanych. Zajmowali się wykupem chrześcijan, którzy zostali przez Tatarów zagarnięci w jasyr. Podczas niespełna stu lat swojej działalności uratowali w ten sposób setki  jeńców. W trakcie zaborów doszło do kasaty trynitarzy, a ostatni zakonnik zmarł w 1907 r.  W 1711 r. została przywieziona do Wilna figura Chrystusa Nazareńskiego, wykonana w Rzymie na wzór Madryckiej cudownej figury Ecce Homo. Z wielką pompą  umieszczono ją  w nowym kościele trynitarskim. Cudowna figurka Chrystusa przyciągała tłumy wiernych. W XVIII w. kościół i klasztor otrzymał od papieży wiele indulgencji dających całkowite odpuszczenie grzechów za odwiedzenie kościoła i modlitwę przed cudownym Chrystusem. W kościele w każdy piątek maja odbywały się uroczyste nabożeństwa i procesje. Przed nią też w XIX w. brał ślub Stanisław  Moniuszko. Obecnie ta figurka Chrystusa znajduje sie w kościele pw. św. Piotra i Pawła.

Niepowtarzalne piękno kościoła zostało zniszczone w czasie zaboru carskiej Rosji. Przebudowano fasadę i kopułę w stylu prawosławnym. Zniszczono dekorację wnętrza. Na długie lata w  klasztorze rozlokowały się koszary i szpital wojskowy.

Nuotrauka0267 DSCN1308Nuotrauka0318