Aleksander Jagiellończyk – Wycieczki z Albiną

Warto przypomnieć o podziemiach Katedry w związku z sensacyjnym znaleziskiem koron pogrzebowych króla Aleksandra Jagiellończyka, królowej Elżbiety Habsburżanki, pierwszej żony Zygmunta Augusta i królowej Barbary Radziwiłłówny, ukochanej żony Zygmunta Augusta, a także inne wartościowe przedmioty sprzed stuleci.

Pierwsza świątynia chrześcjańska w tym miejscu została zbudowana w czasach panowania króla Władysława Jagiełły po chrzcie Litwy w 1387 r. Po kilkunastu latach spłonęła i została odbudowana z fundacji księcia Witolda. Później przebudowywano Katedrę jeszcze kilkakrotnie i ostatnia przebudowa na starych fundamentach została zrealizowana w końcu XVIII wieku z fundacji biskupa Ignacego Massalskiego według projektu Wawrzyńca Gucewicza.

Pochówek zmarłych w podziemiach kościoła świętego Stanisława, a obecnie Katedry, zaczęto już w XV wieku. W kryptach podziemi spoczęli dostojnicy, książęta, biskupi, królowe i królowie. W ciągu wieków niszczyły podziemia pożary, powodzie, wojny oraz zwykli rabusie i poszukiwacze skarbów. Podziemia wileńskiej Katedry do dzisiaj ukrywają wiele tajemnic.

Tu w podziemiach w 1430 roku, po śmierci w Trokach,najprawdopodobniej został pochowany Witold Wielki. W XVI wieku spoczęli Elżbieta Habsburżanka, Aleksander Jagiellończyk oraz Barbara Radziwiłłówna. W połowie XVII wieku spoczęło serce króla Władysława IV Wazy. Według uczonych, w podziemiach katedralnych spoczywa około 800 osób, jednak bardzo niewiele osób zidentyfikowano.

W okresie międzywojennym po powodzi w 1931 roku polscy uczeni i konserwatorzy zabytków pod kierownictwem Stanisława Lorentza ratowali Katedrę, badali podziemia. Fundamenty wzmocniono żelbetonem. Zostały odnalezione szczątki Aleksandra Jagiellończyka, Elżbiety Habsburg i Barbary Radziwiłłówny, a także urna z sercem Władysława IV Wazy.

W czasach radzieckich budynek Katedry służył jako Galeria Obrazów i Sala Muzyki Organowej. Prowadzono badania archeologiczne, w podziemiach porządkowano krypty pod kierownictwem Napoleona Kitkauskasa. W 1985 roku podczas remontu odkryto schowany w 1939 roku skarbiec Wileńskiej Katedry. Obecnie część eksponuje się w Muzeum Sztuki Sakralnej. Jest to znalezisko wyjątkowej miary na skalę światową.

Już w XXI wieku podziemia zostały uporządkowane i unowocześnione. Pojawiły się znalezione ostatnio przedmioty: kafle, płytki ceramiczne, stare cegły. W jednej z krypt umieszczono sarkofag, wykonany w 1930 roku z okazji 500 rocznicy śmierci Witolda. Sarkofag jest pusty, ale tli się nadzieja, że szczątki księcia Witolda zostaną odnalezione i umieszczone w tym sarkofagu.

Podziemia mogą zwiedzać wszyscy chętni za opłatą, a informację można uzyskać w dzwonnicy katedralnej.

Kościół Ducha Świętego jest jednym z najpiękniejszych wileńskich zabytków w stylu późnego baroku. Początki chrześcijańskiej świątyni w tym miejscu sięgają czasów Jagiełły. W połowie XV wieku zostaje wymurowany. Na początku XVI wieku król Aleksander Jagiellończyk ufundował odbudowę świątyni oraz budowę klasztoru dominikanów. Niestety, tę budowlę zniszczyły pożary i wojny.

Kościół Ducha Świętego posiada ogromne, niezbadane podziemia, w których chowano od wieków nie tylko możnych mieszkańców Wilna, ale i ludzi, zmarłych podczas wojen czy epidemii.

Do naszych dni zachowały się budynki klasztoru dominikanów, zajmujące ponad 5 ha powierzchni pomiędzy ulicami Dominikańską, św. Ignacego i Wileńską. W XIX wieku klasztor stał się wiezieniem, w czasach radzieckich do 1961 roku były tam przechowywane przedmioty sakralne, zabrane z zamykanych kościołów, potem biura i mieszkania. Budynki klasztorne są w opłakanym stanie, gdyż nie ma funduszy na ich remont. Przy wejściu do kościoła, w korytarzu, zachowały się freski klasztorne.

Obecny wystrój świątyni pochodzi z XVIII wieku, kiedy to po pożarze został odbudowany w latach 1749-1770. Dokładnie nie jest wiadomo, kto był autorem wnętrza kościoła: Jan Krzysztof Glaubitz czy Franciszek Ignacy Hoffer. A może obaj? Malowidła w kościele należą do Jana Didersztejna i Jana Nieziemkowskiego. Wnętrze świątyni dekoruje 16 stiukowych ołtarzy i ponad 40 obrazów. Między innymi jest kopia obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej i kopia obrazu Rubensa Jezusa w cierniowej koronie. Są siedemnastowieczne obrazy św. Antoniego, Chrystusa przy pręgierzu, św. Barbary i św. Katarzyny. W nawie głównej znajduje się też portret króla Aleksandra Jagiellończyka oraz jego spowiednika i proboszcza tej świątyni – księdza Mikołaja Korczaka. Bardzo oryginalna jest ambona, pod którą znajduje się konfesjonał, jakby wyryty z jednej bryły. Dekoracja kopuły przedstawia Apoteozę Wszystkich Świętych.

W 1987 r. w tym kościele umieszczono obraz Jesusa Miłosiernego malowanego tu w Wilnie w 1934 r. według wizji św. Faustyny. Niestety, obraz w 2005 r. przeniesiono do innego kościoła, a tu umieszczono kopię. W prawej nawie jest obraz św. Rafała Kalinowskiego, który tu się modlił, a później był jako więzień carski. Stąd, z klasztoru dominikańskiego, który w XIX wieku zamieniono na więzienie – wyruszył jako skazaniec na Syberię.

W lewej nawie jest pamiątkowa tablica, poświęcona żołnierzom i oficerom Armii Krajowej na terenie Wilna i okolic.

W tym kościele znajdują się najstarsze na Litwie organy, wykonane w 1776 r. w Królewcu w pracowni Adama Caspariniego. Niestety, od kilkunastu lat są remontowane.

W 1993 r. w czasie swej pielgrzymki na Litwę papież Jan Paweł II celebrował tu nabożeństwo.

Jest to jedyny kościół na Litwie, w którym nabożeństwa odprawiane są tylko w języku polskim.